Informatie
Beoordeling van wilsbekwaamheid
Wat is wilsbekwaamheid?
Iedere juridisch zelfstandige burger heeft het recht om privé- en zakelijke aangelegenheden te regelen via contracten, overeenkomsten en, sinds enige jaren, via een levenstestament. Een belangrijke voorwaarde voor het opstellen of in werking stellen van zo'n akte is dat de cliënt op dat moment wilsbekwaam is.
Een cliënt kan als wilsbekwaam worden beschouwd wanneer hij of zij blijk geeft de op het eigen bevattingsvermogen afgestemde informatie te begrijpen, in de mate die noodzakelijk is voor de aard en reikwijdte van de betreffende beslissing. Wilsonbekwaamheid kan volledig, gedeeltelijk of tijdelijk zijn en is altijd gekoppeld aan een specifieke beslissing.
Wanneer is een beoordeling aangewezen?
De notaris (of een andere opdrachtgever, zoals een rechter of accountant) kan aanleiding zien voor een medische beoordeling op basis van onder meer de volgende indicatoren:
- Hoge leeftijd van de cliënt.
- Administratie is niet meer in eigen beheer.
- Cliënt is niet meer in staat zelfstandig te wonen.
- Cliënt verblijft in een zorginstelling.
- Medische indicatie, zoals dementie (bijv. ziekte van Alzheimer), een verstandelijke handicap, depressie of een psychiatrische aandoening.
- Indruk van beïnvloeding door derden.
Bij welke cliënten is een medische verklaring vaak zinvol?
Somatische aandoening met invloed op de hersenfunctie
Bijvoorbeeld na een CVA, bij een hersentumor of bij gevorderde neurologische ziekten waarbij cognitieve functies zijn aangedaan.
Psychiatrische aandoening
Aandoeningen die het oordeelsvermogen of de realiteitstoetsing kunnen beïnvloeden, zoals een ernstige depressie of psychose.
Psychogeriatrische aandoening
Dementiële beelden waarbij geheugen, oriëntatie en uitvoerende functies (deels) zijn aangetast.
Ernstige verstandelijke beperking
Al dan niet in combinatie met gedragsproblemen, waarbij het begrip van complexe (juridische) beslissingen beperkt kan zijn.
Beoordelingscriteria
Bij de beoordeling van beslisvaardigheid worden de volgende vier vaardigheden getoetst aan de hand van open vragen:
- A.
Een keuze kunnen uitdrukken
Cliënt is in staat om een duidelijke, consistente keuze kenbaar te maken.
- B.
Informatie kunnen begrijpen
Cliënt begrijpt de op zijn of haar bevattingsvermogen afgestemde informatie over de beslissing.
- C.
Inzicht in de eigen situatie en gevolgen
Cliënt beseft wat de beslissing voor de eigen situatie betekent en welke gevolgen hieraan verbonden zijn.
- D.
Redeneren met de informatie
Cliënt kan de informatie afwegen en logisch verbinden met persoonlijke waarden en doelen om tot een keuze te komen.
Hoe verloopt het onderzoek?
De onafhankelijk arts verzamelt eerst relevante medische informatie (bijvoorbeeld via huisarts of behandelend specialist, met toestemming van cliënt) en voert vervolgens een gesprek en waar nodig gericht lichamelijk en oriënterend onderzoek uit. Aandacht is er onder andere voor bewustzijn, oriëntatie, communicatie, gezichtsvermogen, gehoor, geheugen, stemming en de aanwezigheid van een eventuele stoornis die het beslisvermogen beïnvloedt.
Het oordeel wordt zo goed mogelijk met de cliënt besproken en vastgelegd in een medische verklaring. Daarin wordt aangegeven of de cliënt voor de specifieke beslissing of het deelgebied van het levenstestament wilsbekwaam of wilsonbekwaam wordt geacht, met een onderbouwing van de bevindingen.
In sommige situatie, bijvoorbeeld wanneer recente medische gegevens en eerdere sociaal-medische adviezen al een helder beeld geven, kan een verkorte procedure volstaan.
Veelgestelde vragen
Specifieke onderwerpen
Deze informatie is een toegankelijke samenvatting op basis van het VIA/EPN Protocol beoordeling wils(on)bekwaamheid in het kader van het levenstestament en andere notariële akten (versie 2, september 2012) en is bedoeld ter algemene oriëntatie. Aan deze tekst kunnen geen rechten worden ontleend.